Mûzîka Zikir û Çanda Elewîtiyê sayfasının kaynağını görüntüle



== Mûzîka Zikir ==

[[Mûzîka Zikir]], özellikle Doğu Kürdistan ve İran’ın bazı bölgelerinde, [[Şêx Ebdulqadirê Geylanî]]’ye bağlı tarikat çevrelerinde icra edilen dini müzik biçimidir. Bu müzik, doğrudan [[zikir]] ritüeliyle bağlantılıdır.

* Ritim, zikir sırasında oluşan ruhsal yoğunluğa göre giderek hızlanır ve güçlenir.
* Müzikal yapı, ritüelin tansiyonuna paralel biçimde dinamikleşir.
* Amaç, kolektif vecd ve manevi yoğunluğu artırmaktır.

Bu form, Kürt dini müzik geleneğinin önemli bir parçasıdır.

[[Kategori:Kürt müziği]]
[[Kategori:Dini müzik]]
[[Kategori:Zikir]]

---

== Çanda Elewîtiyê ==

[[Elewîlik]] geleneğinde müzik, ritüelin ayrılmaz bir unsurudur. Kürt [[Elewî]] toplulukları her ne kadar günlük yaşamda Kürtçe konuşsalar da, [[Semah]] icrası sırasında kullanılan [[Deyîş]]lerin dili çoğunlukla Türkçedir. Ancak [[Dêrsim]] bölgesinde semahların dili ağırlıklı olarak [[Zazakî]] ve [[Kurmancî]]dir.

Bu dil farklılığının temel nedeni, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonra özellikle Kürt Elewîler üzerinde yürütülen yoğun [[asimilasyon]] politikalarıdır.

=== Ritüel ve inanç ===

* Kürt Elewîliği ile Anadolu Elewîliği arasında farklılıklar bulunmaktadır.
* Kürt Elewîleri, [[Zerdüştîlik]] ve doğa temelli inanç unsurlarını günümüze kadar korumuştur.
* Semahlar [[Pîr]] tarafından yönetilir.
* Bazı bölgelerde asimilasyon etkisiyle Türkçe dualar ve ifadeler ritüele girmiştir.

Buna karşılık [[Qoçgîrî]], [[Mereş]] ve [[Meletî]] gibi bölgelerde hâlâ Kürtçe deyîşler güçlü biçimde varlığını sürdürmektedir ve birçok [[Hozan]] bu deyîşleri Kürtçe icra etmektedir.

=== Deyîş ve müzikal yapı ===

[[Deyîş]], içerik bakımından doğa inancı, insan sevgisi ve toplumsal ilişkiyi dile getirir. [[Tembûr]], semah ve deyîş müziğinin temel enstrümanıdır.

Her ne kadar deyîş özgün bir form olsa da, halk müziğinin birçok formunu da bünyesinde barındırır ve onlardan beslenir.

[[Kategori:Kürt müziği]]
[[Kategori:Elewîlik]]
[[Kategori:Dini müzik]]
[[Kategori:Semah]]
[[Kategori:Kürt kültürü]]