Kürtçenin Tarihsel Soy Ağacı ve İranî Diller İçindeki Konumu sayfasının kaynağını görüntüle

= Kürtçenin Tarihsel Soy Ağacı ve İranî Diller İçindeki Konumu =

[[Dosya:Kurtce Irani Diller Soy Agaci Temizlenmis.png|küçükresim|sağ|Verilen kaynak şemanın temizlenmiş ve daha okunur hale getirilmiş sürümü. Tarihler çok kaba yaklaşık ayrışma değerleri olarak okunmalıdır. Kaynak: M. Izady, 1992.]]

== Kısa tanım ==
Bu sayfa, verilen görsel-dokümanda yer alan “Hint-Avrupa Dil Ailesinin İranî Kolu Bağlamında Kürt Dilinin Jenealojisi” başlıklı şemanın Türkçe bir özetidir. Bu şemaya göre Kürtçe, Hint-Avrupa dil ailesinin İranî kolu içinde değerlendirilir ve özellikle Batı İranî → Kuzeybatı İranî hattında gösterilir.

== Şemadaki konumu ==
Şemaya göre izlenen ana hat şu biçimde özetlenebilir:
* Hint-Avrupa dil ailesi
* İranî diller
* Batı İranî
* Kuzeybatı İranî
* ''Proto-Kurdish''
* Kürdmânî ve Pahlewânî

Görselde “''Proto-Kurdish''” olarak adlandırılan bir aşama, Kürt dil gruplarına giden tarihsel hat üzerinde yer alır. Bu hattan iki ana renkli Kürt bağlantısı öne çıkar:
* Kürdmânî
* Pahlewânî

Kürdmânî hattı içinde şu başlıca adlar gösterilir:
* KURMANJI (KIRMANCHA)
* SORÂNI
* KURDÎ
* KALHURI

Pahlewânî hattı içinde ise şu başlıca adlar gösterilir:
* GURÂNI
* DIMILI (ZÂZÂKI)

== Alt kollar / ilişkili lehçeler ==
Bu şemada ayrıntılı ve renkli biçimde gösterilen Kürt grubunda, özellikle şu sayfalarla ilişkili ana kollar öne çıkar:
* [[Kurmancî Lehçesi]]
* [[Soranî Lehçesi]]
* [[Kelhurî Lehçesi]]
* [[Goranî Dil Grubu]]
* [[Dimilî / Zazakî Dil Grubu]]
* [[Lêkî Lehçesi]]
* [[Hewramî Lehçesi]]

Şemada Kürt grubu dışındaki İranî adlar daha genel biçimde verilir; örneğin BALUCHI, GILAKI, GALISHI, MAZANDARANI, TÂTI (Southern), TÂLISHI, AZARI et al, RAJI GROUP, PERSIAN et al, OSSETIAN & PAMIRI ve PASHTO (AFGHANI) adları da genel İranî çerçevede gösterilir.

== Tarihsel ayrışma notu ==
Görseldeki zaman ekseni MÖ 1500 dolaylarından günümüze uzanır. Ancak bu ayrışma çizgileri kesin tarihler olarak değil, çok kaba yaklaşık ayrışma tarihleri olarak sunulur.

== Değerlendirme notu ==
Bu içerik yalnızca verilen görsel-dokümandaki sınıflandırmayı özetler. Görseldeki not açıkça şunu belirtir: ''Only the Kurdish group is shown in detail and in color. Dates for separation of each branch is a very rough approximation.''

Görselde Kürt grubunun ayrıntılı ve renkli biçimde işlendiği, diğer İranî dillerin ise daha genel biçimde gösterildiği anlaşılır. Bu nedenle buradaki açıklamalar “bu şemaya göre”, “görseldeki sınıflandırmada” ve “Izady’nin şemasında” biçimindeki dikkatli ifadelerle okunmalıdır.

== Ayrıca bkz. ==
* [[Kürtçenin Hint-Avrupa Dil Ailesindeki Yeri]]
* [[Kürtçenin İranî Diller İçindeki Konumu]]
* [[Proto-Kürtçe ve Kürt Dil Gruplarının Tarihsel Ayrışması]]
* [[Kürt Lehçeleri: Kurmancî, Soranî, Kelhurî, Goranî ve Dimilî/Zazakî]]
* [[Kurmancî Lehçesi]]
* [[Soranî Lehçesi]]
* [[Kelhurî Lehçesi]]
* [[Goranî Dil Grubu]]
* [[Dimilî / Zazakî Dil Grubu]]

== Kaynak ==
* M. Izady, ''The Kurds, A Concise Handbook'', Taylor & Francis, 1992.

[[Kategori:Kürt Dili]]
[[Kategori:Kürt Lehçeleri]]
[[Kategori:İranî Diller]]
[[Kategori:Dilbilim]]
[[Kategori:Kültürel Miras]]