Haymanateyn’de Rişvan Hanelerinin Dağılımı (1859–1860) sayfasının kaynağını görüntüle

= Haymanateyn’de Rişvan Hanelerinin Dağılımı (1859–1860) =

== Tanım ==
'''Haymanateyn’de Rişvan Hanelerinin Dağılımı (1859–1860)''', Suat Dede’nin tezindeki Appendix A ve Appendix B verilerine dayanarak Haymanateyn’de kaydedilen Rişvan hanelerinin köyler arasındaki dağılımını ifade eder.<ref name="dede2011app">Suat Dede, ''From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rişvan Tribe (1830–1932)'', yüksek lisans tezi, Bilkent University, 2011, Appendix A-B.</ref>

== Kaynağın Niteliği ==
Tezde verilen köy listesi, Cemaziyelahir 1276 (1859) tarihli kayıt üzerinden Haymanateyn’deki Rişvan yerleşimlerini köy ve hane düzeyinde göstermektedir.<ref name="dede2011app" /> Bu veriler, aynı tez içinde yer alan genel anlatıyla birlikte okunduğunda Rişvanların Haymana çevresine tek bir noktada değil, çok sayıda köye dağılmış biçimde yerleştirildiğini ortaya koyar.<ref name="dede2011p67">Suat Dede, aynı eser, s. 67-68.</ref>

== Köy Dağılımı ==
Appendix A listesinde 43 köy yer alır.<ref name="dede2011app" /> Hane sayısı bakımından öne çıkan köyler arasında Bumsuz (58), Kerpiç (44), Cihanşah (40), Karacaören adıyla verilen eski Karacaviran (33), Şerefligökgözü adıyla verilen eski Küçükgökgöz (31), Karagedik (28), Kepenekçi Kalesi (27), Altunçanak (24) ve Konakgörmez (23) bulunur.<ref name="dede2011app" /> Bu tablo, yerleşimin yalnızca birkaç büyük köyde yoğunlaşmadığını; büyük, orta ve çok küçük haneli yerleşimlerin birlikte bulunduğunu gösterir.

== Yoğun ve Seyrek Yerleşim Meselesi ==
Appendix B’de köyler yoğun ve seyrek Rişvan yerleşimleri olarak haritalandırılır; ancak her köy için tek tek ayrı bir yoğunluk etiketi verilmez.<ref name="dede2011app" /> Buna rağmen büyük haneli köylerle 1 ila 6 hane arasında kalan küçük yerleşimler yan yana değerlendirildiğinde, Haymanateyn içindeki yerleşim örüntüsünün eşit dağılmadığı anlaşılır. Bu durum, sedanterleşmenin köy bazında aynı tempoda ilerlemediğine işaret eder.<ref name="dede2011p67" />

== Adlandırma ve Harita Sorunları ==
Tezde bazı tarihsel köy adlarının güncel karşılıkları da verilir. Küçükgökgöz için Şerefligökgözü, Karacaviran için Karacaören, Runkuş için Dikilitaş, Gerder için Yurtbeyi, Virancık için Örencik, Kötek için Subaşı, Çokviran için Çokören, Kadıma Yağışmışlı için Yeşilyurt ve Çayır-ı Kızılganem için Kızılkoyunlu adları belirtilir.<ref name="dede2011app" /> Buna karşılık Kepenekçi Kalesi, Börücek, Tevhodor/Tohdor, Pire Pınarı, Seferi ve Arık gibi bazı köylerin güncel adlarının belirlenemediği özellikle not edilir.<ref name="dede2011app" />

== Kaynak İçindeki Sayısal Tutarsızlıklar ==
Tezin anlatı bölümlerinde 1859-1860 araştırması için farklı toplamlar da geçer. Bir yerde Haymanateyn’e dağılmış 463 haneden söz edilir; başka bölümlerde 457 ve 462 hanelik toplamlar görünür.<ref name="dede2011p67" /><ref name="dede2011p78">Suat Dede, aynı eser, s. 78-80.</ref> Bu nedenle Appendix A’daki köy düzeyi liste ile anlatı içindeki yuvarlak veya farklı toplamların aynı şey olmadığı göz önünde tutulmalıdır.

== Değerlendirme ==
Bu dağılım, Rişvanların Haymana çevresinde tek merkezli bir iskân yerine çok odaklı bir yerleşime tabi tutulduğunu gösterir. Köyler arasındaki hane farkları, hem devletin iskân siyasetinin hem de aşiret içi hareketliliğin yerel ölçekte farklı sonuçlar verdiğini düşündürür.<ref name="dede2011p67" />

== Ayrıca Bakınız ==
* [[Rişvanların Haymana’ya Yerleşimi]]
* [[Haymana’da Kürt Köyleri]]
* [[Haymana’da Rişvan Yerleşim Coğrafyası]]
* [[Haymanateyn Bölgesi]]

== Dipnotlar ==
<references />

== Kaynakça ==
* Suat Dede, ''From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rişvan Tribe (1830–1932)'', yüksek lisans tezi, Bilkent University, 2011.

[[Kategori:Rişvan Aşireti]]
[[Kategori:Haymana Kürtleri]]
[[Kategori:Orta Anadolu Kürtleri]]