Demirel ve Ecevit döneminde Orta Anadolu Kürtleri sayfasının kaynağını görüntüle

<div style="background-color:#F4ECD8; color:#4A3324; padding:18px; border:1px solid #DCC7A1; line-height:1.75; border-radius:4px;">
AP, 1960'lı yıllarda Türkiye'de siyaset sahnesinde öne çıkan sağ
partilerden biri olmuştur. AP iktidarı, ekonomik konulara odaklandı ve
Türkiye'nin ekonomik konularına yönelik önemli reformlar yaptı. Aynı
zamanda, Kulu ve Cihanbeyli gibi kentlerde ve kırsal bölgelerde yapılan
yatırımlar ile halkın refahını arttırdı. Ancak, AP iktidarı sırasında
ülkede siyasi istikrar ve özelleştirme gibi konular gündeme gelirken,
Kürt sorunu ve Kürt hareketleri de hızla yükselmeye devam etti. Bu
nedenle, AP iktidarı sırasında Türkiye siyasetinde ve toplumunda önemli
değişimler gerçekleşti.

Türkiye İşçi Partisi (TİP), 1965 seçimlerinde Meclis'e ilk defa
temsilcilik elde etmiş bir siyasi partidir. TİP, Kürt meselesini dönemin
düşüncelerinden çok daha ileride bir yaklaşım ile ele almıştır. TİP,
Kürt halkının kolektif haklarını savunmuş ve Kürt sorununun çözümü için
demokratik ve insan hakları temelli bir yaklaşım benimsemiştir. TİP,
Kürt halkının dil, kültür ve kimlik haklarının tanınmasını, Kürt
illerinde sosyal ve ekonomik adaletin sağlanmasını ve bir Kürt bölgesel
yönetimi kurulmasını önermiştir. TİP, Kürt sorununun siyasi bir sorun
olduğunu ve siyasi çözüm yollarının aranması gerektiğini vurgulamıştır.

Türkiye solunun ilk defa kitleselleştiği TİP, Kürt meselesini dönemin
düşüncelerinden çok daha ileride bir yaklaşım ile ele almıştır. Bu ele
alışının temelinde, Kürt halkının haklarının korunması, dil, kültür ve
kimliklerinin özgürce yaşatılması, eşitliği ve adaleti sağlamak adına
Kürt halkının özerklik taleplerinin desteklenmesi yatmaktadır. TİP, Kulu
ve Cihanbeyli gibi Kürt nüfuslu bölgelerde de yoğun bir oy kitlesine
sahip olmuştur. Bu dönemde Türkiye siyasetinde Kürt meselesi daha önce
görülmemiş bir şekilde öne çıkmış ve Konya gibi bölgelerde de bu konuya
dikkat çekilmiştir.

1971 yılında Demirel hükümeti istifa eder ve yeni bir hükümet kurulur.
Bu hükümet, 1971-73 yılları arasında Türkiye siyasetinde önemli
değişimlere ve sosyal adalet taleplerine yanıt arama çabasına girer. Bu
dönemde Kürt topluluklarının kolektif kimlik talepleri ve özellikle Doğu
ve Güneydoğu Anadolu bölgesindeki Kürt-Türk çatışmaları, hükümetin
öncelikli olarak ele alması gereken bir konu haline gelir. Bu dönemde
hükümetin Kürt sorununa verdiği yanıtlar ve uyguladığı politikalar, Kulu
ve Cihanbeyli gibi Orta Anadolu Kürt topluluklarının siyasal
tercihlerini etkileyebilir.

1971 yılında ordu tarafından gerçekleştirilen 12 Mart muhtırası,
Türkiye'nin siyasi tarihinde önemli bir dönemeçtir. Muhtıra, "anarşi"yi
sona erdirebilecek ve reformları "Atatürkçü bir görüşle" uygulayacak
güçlü ve inandırıcı bir hükümet kurulmasını talep etmekteydi. Bu
talepler karşılanmadığı takdirde ordu "anayasal görevini yerine
getirecek" ve iktidara el koyacaktı. Bu olay, Türkiye'nin siyasi
tarihinde önemli bir dönemeçtir ve ordunun siyasi rolünün ne denli güçlü
olduğunu gösterir. Bu muhtıra sonrası, ordu, siyasi hayatta etkili bir
rol oynamaya devam edecektir.

Bu süreçte, Türkiye solu ile Kürt topluluklarının kolektif kimlik talebi
noktasında ayrışan "Kürt Solu" olarak tanımlanabilecek kendine özgü
gruplar oluşur. Bu gruplar, devrimci ve mücadelesel bir siyaset izlerler
ve Türkiye solunun klasik anlayışından farklı olarak, Kürt halkının
özgürlük mücadelesinin önemli bir parçasını oluşturduklarını ileri
sürerler.

Bu dönemde, Kulu ve Cihanbeyli gibi bölgelerde de birçok devrimci
hareket etkinliği görülür.

Ancak, 1971 askeri müdahalesi sonrası ordu ve polis tarafından sıkı bir
şekilde takip edilen bu hareketler, zaman içinde baskı ve tutuklamalar
sonucu zayıflar.

Bu dönem, Türkiye siyasetinde sol ve Kürt hareketleri için oldukça zorlu
bir dönemdir.

Doğu Devrimci Kültür Ocakları (DDKO) bu oluşumlardandır. Doğu Devrimci
Kültür Ocakları (DDKO), Kürt topluluklarının kolektif kimlik taleplerine
söylemlerinde yer veren, devrimci sol bir örgüttür. DDKO, 1971 yılında
kurulmuş ve özellikle Kürt halkının sosyal, ekonomik ve kültürel
haklarını savunmuştur. Örgüt, Türkiye genelinde faaliyet göstermiş ancak
özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde etkinlik göstermiştir.
DDKO, Kürt halkının siyasi haklarının tanınması, ekonomik ve sosyal
adaletin sağlanması, Kürt dilinin ve kültürünün özgürce kullanılması
gibi temel taleplerini dile getirmiştir. Örgüt, 1980'lerde yasaklandı ve
birçok üyesi tutuklandı veya sürgüne gönderildi.

Türkiye'nin Kürt nüfusunun yoğun olarak bulunduğu Doğu ve Güneydoğu
Anadolu bölgelerinde, Türkiye Kürdistan Demokrat Partisi (TKDP) ve TİP
içinde yer alan "ulusalcı" Kürtler ve bağımsız Kürt aydınları tarafından
"Doğu Mitingleri" olarak isimlendirilen mitingler düzenler. Doğu
Mitingleri, Kürt halkının kimlik taleplerini dile getirmek için
düzenlenen ve çeşitli kentlerde gerçekleşen toplu gösterilerdir. Bu
mitinglerde, Kürt halkının dil, kültür ve haklarının tanınması, özerk
bir Kürdistan'ın oluşturulması gibi talepler dile getirilmekteydi. Bu
mitingler 1970'li yıllarda Türkiye'de Kürt sorununu ortaya koyan önemli
olaylardandır ve Kürt halkının taleplerini daha güçlü bir şekilde dile
getirebileceği bir platform oluşturdu.

Orta Anadolu Kürtleri de, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaşayan
Kürtler gibi, kolektif kimlik talepleri ile ilgili endişeler taşırlar.
Bu dönemde, Orta Anadolu Kürtleri arasında da siyasi farkındalık ve
aktivizm artmıştır. Ancak, Orta Anadolu Kürtleri arasında yaşayan Türk
topluluklarının etkisi nedeniyle, bu hareketlenmenin boyutları ve
yayılması Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaşayan Kürtlerle
karşılaştırıldığında daha azdır.

1971 yılında yapılan askerî müdahaleyle son bulmuş olsa da, 1970'ler ve
1980'ler boyunca Kürt hareketi yavaş yavaş gelişmeye devam etmiştir.
Orta Anadolu Kürtleri de bu süreçte kendi kimlikleri ve talepleri ile
ilgili daha bilinçli hale gelmişlerdir. Kulu ve Cihanbeyli gibi
ilçelerde de bu hareketlenmenin etkisi giderek artmıştır.

1970'lerde sol örgütlerde bulunmuş Orta Anadolu Kürtlerinden olan
görüşmecilere göre, Kulu ilçe merkezinde Türkiye'de var olduğu kadar
keskin olmasa da sağ ve sol çekişmeleri mevcuttur:Solcuların, sağcıların
kahveleri vardı. Bu kahvelerde solculuk ve sağcılık üzerine tartışmalar
yapılırdı ve sağcılar genellikle solculuk hakkında olumsuz yorumlar
yaparlardı. Ancak, solcularda bu sağcı kahvelerde yer almazlardı. Bu
dönemde Orta Anadolu Kürtleri arasında siyasi fikir ayrılıkları olduğu
ancak bu ayrılıkların genellikle kahve masalarında tartışma biçiminde
olduğu söylenebilir.

Kulu ve Cihanbeyli Kürtleri 1970'li yıllar boyunca CHP'yi destekler.
Ancak, 1970'lerin sonlarına doğru Türkiye'de yaşanan siyasi
karışıklıklar ve özellikle 1980 yılında gerçekleşen askeri darbe ile
birlikte siyasi hayatın kapatılması, özellikle sol örgütlerin
faaliyetlerinin durdurulması Orta Anadolu Kürtlerinin siyasi
hareketliliklerini de etkilemiştir. Bu dönemde, özellikle Kürt kimliği
üzerine yoğunlaşan ve Kürt haklarını savunan örgütlerin faaliyetleri
yasaklanmış ve birçok aktivist tutuklanmıştır. Bu nedenle Orta Anadolu
Kürtlerinin siyasi hareketliliği dönemin siyasi koşulları nedeniyle
azalmıştır.

1970'lerin sonlarına ve 1980'lerin başlarına doğru, Türkiye genelinde
siyasal şiddet ortamı keskinleşmiştir. Bu dönemde, Türkiye solu ve Kürt
hareketi arasında gerçekleşen çatışmalar ve özellikle devletin çeşitli
yöntemlerle bu hareketleri bastırması, Orta Anadolu bölgesinde de
etkisini göstermiştir. Bu dönemde, bölgedeki Kürt toplulukları arasında
siyasal şiddetin yarattığı travma ve acılar yaşanmıştır. Ayrıca, bölgede
bulunan Kürtlerin kolektif kimlik talepleri yanında, ekonomik ve sosyal
sorunlar da ciddi boyutlara ulaşmıştır. Bu dönemde, bölgede etnik
temelli bir çatışma ortamı oluşmuş ve bu çatışma dönemi, bölgede
Kürtlerin siyasal ve toplumsal hayatlarını ciddi şekilde etkilemiştir.

Bu koalisyonlar dönemi, siyasi çekişmelerin ve şiddetin arttığı bir
dönem olarak kabul edilir. Siyasi partiler arasındaki çatışmalar,
özellikle sağ ve sol arasındaki çatışmalar, sokaklarda ve özellikle
üniversitelerde artar. Bu siyasi çekişmeler, özellikle Kulu ve
Cihanbeyli gibi Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde, Kürt
topluluklarının kolektif kimlik talepleri veya bağımsızlık istekleri ile
ilişkilendirilir. Bu dönemde, Orta Anadolu Kürtleri arasında da, sağ ve
sol arasındaki çatışmaların etkisi görülür. Bu dönem, Türkiye
siyasetinin çalkantılı bir döneme girdiği ve yönetilemezlik yılları
olarak tanımlanır.

1970'li yıllar boyunca Türkiye'de siyasi atmosfer oldukça gerilimliydi.
Askeri müdahaleler, siyasi çalkantılar ve şiddet olayları Türkiye'nin
siyasi ve sosyal yapısını derinden etkiledi. Bu dönemde, Kulu ve
Cihanbeyli gibi Orta Anadolu bölgelerinde de siyasi kutuplaşma ve
çatışmalar görülmüştür. Kulu ve Cihanbeyli'deki Kürt toplulukları
arasında CHP'nin sağ kanat mensubu Bülent Ecevit'in öncülüğünde bir
sempati oluşmuştur. Kulu ve Cihanbeyli'de halk genel olarak Ecevit'i
kendilerine daha yakın görürler ve CHP'yi desteklerler. Bu destek,
Ecevit'in "ortanın solu" politikasından kaynaklanır.

Kulu ve Cihanbeyli ilçelerinde 1970'li yıllarda, orta Anadolu
Kürtlerinin genellikle CHP'yi desteklediği ve "sol cephe" olarak
tanımlanabilecek bir hareketin var olduğu görülmektedir. Bu hareketin
özellikle Karacadağ bölgesinde daha yoğun olarak görüldüğü ve "Küçük
Moskova" olarak adlandırıldığı belirtilmektedir.

Bu dönemde siyasal şiddet ve çatışmaların arttığı nedeniyle, Kulu ve
Cihanbeyli'de de etkilerini gördüğü söylenebilir. Bu dönemde Kürt
kimliği ve siyasal taleplerinin sindirilmeye çalışıldığı, Kürt kimliği
ile solculuğun ayrıştırıldığı bir dönem olmuştur.

Sonuç olarak, Orta Anadolu Kürtlerinin 1970'lerde siyasal davranışları
çok çeşitlidir. Kulu ve Cihanbeyli gibi bölgelerde, CHP'nin halkçı
tavrına sempati duyulur ve Ecevit'in liderliğindeki CHP seçimlerinde
desteklenir. Ancak, siyasal şiddet yılları ve yönetilemezlik ortamı,
Kürtleri sol örgütlere yöneltebilir ve Kürt siyasi hareketinin doğmasına
yol açar. 1980 askerî darbesi ile birlikte, Kürt solu Türk solundan
ayrılarak kendi örgütlerini kurar ve birçok farklı yapıları
içermektedir.

1970'li yılların sonunda ve 1980 askerî darbesine doğru yaklaşırken Orta
Anadolu'da da Kürt etnik kimliği temelinde örgütlenmeler meydana
gelmiştir. Bu örgütlenmeler arasında birçok çatışma yaşanmış ve bu
çatışmalar sonucunda yüzlerce insan hayatını kaybetmiştir. 1980 askerî
darbesi Türkiye'de bir dönüm noktası olmuş ve darbenin öncesinde meydana
gelen şiddet ortamı, uluslararası alanlarda darbe yönetiminin algılanışı
ve ülke içinde var olan siyasal tıkanma, darbeye bilerek ve isteyerek
bir zemin hazırlandığını göstermektedir.
</div>

[[Category:Kişiler]]
[[Category:Kişi]]
[[Category:Orta Anadolu]]
[[Category:Central Anatolia]]