İngiliz Konsolosluk Raporlarında Ankara ve Konya Kürtleri (1878–1907) sayfasının kaynağını görüntüle

'''İngiliz konsolosluk raporlarında Ankara ve Konya Kürtleri''', 1878–1907 arasında Anadolu'da görev yapan İngiliz konsolos ve askerî konsolosların Orta Anadolu Kürtleri hakkında yazdıklarını ve bu raporların nerede bulunduğunu ele alan kaynak makalesidir. Makale "500 araştırma konusu" dizisinin 12. konusudur ve üç katmana dayanır:
# Foreign Office ''Confidential Print'' (FO 424) ciltlerinin taranmış metinleri, Kew (The National Archives) katalog kayıtları ve akademik yayınlar (18 doğrulanmış künye, 10 birincil alıntı);
# bu wikinin kaynak kaydı ve çalışma dosyaları (53 kayıt);
# ''[[Bîrnebûn 1 (1997)|Bîrnebûn]]'' dergisinin 94 sayısının taraması (27 kayıt).

'''Kısa sonuç.''' İngiliz raporlarında [[Haymana Kürtleri]] dört ayrı metinde açıkça geçer (1881, 1881, 1895, 1907). En somut veri, Ankara'daki vekil konsolos R. A. Fontana'nın 1895 raporudur: "yalnız Haymana'da 5.000 erkek". Konya Kürtleri, [[Cihanbeyli]] ve Rişvan adı ise Orta Anadolu bağlamında bu raporlarda '''bulunamadı'''. "Rishwan" adı İngiliz raporlarında yalnız bir kez, 1880'de Adıyaman yakınındaki ana yurtta geçer. Bîrnebûn'da ve bizim kaynaklarımızda bir tek İngiliz konsolosluk raporu bile yoktur. Oralarda "İngiliz kaynağı" diye geçen şeyler gezginlerin kitapları, Mark Sykes'ın 1907–08 listesi ve Binbaşı Noel'in 1919 raporudur. {{Güvenilirlik|kesin}}

== Konsolosluk ağı ==
1878 Kıbrıs Sözleşmesi'nden sonra İngiltere, Anadolu'daki reformları izlemek için askerî konsoloslar atadı. Başkonsolos Albay Charles W. Wilson 24 Nisan 1879'da atandı ve 24 Temmuz 1879'da Sivas'a vardı.<ref name="sasmaz1">Musa Şaşmaz, "İngiliz Yüzbaşı Stewart'ın Konya Konsolosluğu ve Adli Yönetime Dair Raporu (1879-1882)", ''Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi'' 11 (2002), s. 223–238, burada s. 224–231; [https://dergipark.org.tr/tr/pub/sutad/issue/26289/277019 DergiPark] (erişim 17.10.2026).</ref> Şubat 1880'de Avam Kamarası'na "Anadolu'da altı" konsolos atandığı bildirildi.<ref>Hansard, HC Deb 9 Şubat 1880, "Turkey—Appointment of British Consuls and Vice Consuls", [https://api.parliament.uk/historic-hansard/commons/1880/feb/09/turkey-appointment-of-british-consuls api.parliament.uk] (erişim 17.10.2026).</ref> Askerî konsoloslar 1882'de geri çekildi; sivil konsolosluklar sürdü.<ref>Hansard, HC Deb 29 Ağustos 1895, c. 36, sütun 1137–1138, "Military Vice-Consuls in Asia Minor", [https://api.parliament.uk/historic-hansard/commons/1895/aug/29/military-vice-consuls-in-asia-minor api.parliament.uk] (erişim 17.10.2026).</ref>
{| class="wikitable"
! Yer !! Görevli !! Dönem !! Not
|-
| Sivas (başkonsolosluk) || Albay Sir Charles W. Wilson || 1879–1882 || Anadolu askerî konsoloslarının başı
|-
| Ankara || Vice-konsolos Gavin Gatheral || en geç Ocak 1879 – 1882 sonrası || Sivil; Salisbury 22.5.1879: "Gatheral should not be disturbed at Angora"<ref name="fo83">FO 424/83, Salisbury'den Layard'a telgraf, 22.5.1879 (taranmış metin), [https://archive.org/details/turkey-1841-1957 archive.org] (erişim 17.10.2026).</ref>
|-
| Ankara || H. D. Barnham || 1884–1886 || FO 424/141, 143
|-
| Ankara || Konsolos H. A. Cumberbatch || 1893–1896 || 1880'lerde değil, 1893'ten itibaren
|-
| Ankara || Vekil konsolos Raphael A. Fontana; W. S. Richards || 1895; 1896 || Fontana'nın Kasım 1895 raporu
|-
| Ankara || Konsolos H. S. Shipley || 1897–1898 || FO 78/4938
|-
| Konya || Yüzbaşı J. D. H. (John Donald Hamill) Stewart, 11. Hafif Süvari || 28.6.1879 – 1880 || Askerî vice-konsolos; 1879 Konya raporu
|-
| Konya || Vice-konsolos Keun || 1895–1896 || Ermeni olayları, Sille
|-
| Kayseri, Kastamonu, Bursa vb. || Cooper, Ferdinand Bennet, Kitchener, Chermside, Warlow || 1879–1882 || Kitchener'in atanması: ''London Gazette'' 24741, 8.7.1879, s. 4338
|}
Kaynak: FO 424 cilt başlıkları ve imzalar, Kew katalogu; ayrıntı için hazırlık dosyası.<ref name="web">Hazırlık dosyası <code>dosya/makaleler/hazirlik/ingiliz-konsolos-web.md</code>, §3, 17.10.2026.</ref> Stewart'ın adı Şaşmaz'da "D. H. Stewart" diye geçer; FO 424/106 ve Durham Üniversitesi katalogu "J. D. H. (John Donald Hamill) Stewart" verir.<ref>Durham University Library, Archives and Special Collections, GB-0033-SAD, "Hamill Stewart, John Donald", [https://reed.dur.ac.uk/xtf/view?docId=ark/32150_s1gt54kn09r.xml reed.dur.ac.uk] (erişim 17.10.2026).</ref> Şaşmaz Gatheral'ın Ankara'ya 2 Haziran 1879'da vardığını yazar, oysa FO 424/80'de Gatheral'ın 31 Ocak 1879 tarihli bir Ankara mektubu vardır.

== Raporlarda Orta Anadolu Kürtleri ==
{| class="wikitable"
! Tarih !! Yazar, yer !! Kaynak !! İçerik
|-
| 13.2.1880 || Binbaşı Henry Trotter, Diyarbakır || FO 424/106, s. 251 || Malatya sancağının batısında, Adıyaman yakınında "the Rishwan and the Kao" aşiretleri arasında can kaybına yol açan çatışmalar. Orta Anadolu değil, ana yurt.
|-
| 16.7.1881 || Wilson, Sivas || FO 424/123, s. 73, 75 || Haymana "Kürtler ve Türkmenlerle meskûn", "Ankara'nın ambarı". Kürtler yerleşik ya da yarı göçebe, Haymana'nın büyük kısmında oturuyor; çiftçi ya da koyun-keçi sahibi; kadınların dokuduğu halılar ünlü.
|-
| 20.8.1881 || Gatheral, Ankara || FO 424/123, s. 132–133 || Sivrihisar'dan sürülerini İstanbul'a götürüp 4.000 lira kazanan dört Kürt celep, dönüşte Ankara yolunda öldürüldü.
|-
| 31.12.1881 || Wilson, Adana || FO 424/132, s. 32 || Çukurova'da "Haymana ve Çorum'dan Ankara keçisi sürüleriyle gelmiş Kürtler".
|-
| 25.10.1879 || Stewart, Konya || FO 424/106, No. 61, s. 119–138 || Konya vilayeti genel raporu. Nüfus tablosunda Esbkeşan (Cihanbeyli) kazası ve Koçhisar nahiyesi var; "Kurd" kelimesi metinde geçmez.
|-
| 25.11.1895 || Fontana, Ankara || FO 424/184, s. 375 || Kürtler Çerkezlerden "çok daha kalabalık". Yalnız Haymana'da 5.000 erkek. Merkezler Karagedik ve Haymana, Kırşehir sancağında Mecidiye ve Keskin, Kayseri'de Develi. "Genel olarak sakin ve çalışkan", ama "Chibizinli", "Terkinli(?)" ve "Chelikianli" soygunla tanınıyor; Haymana ve Karagedik "askerî denetime" muhtaç.
|-
| 1897 || Shipley, Ankara || FO 424/191, s. 167 || Redif sevkiyatında "Haymana ve Sivrihisar taburları".
|-
| Ağustos 1907 || Yüzbaşı Mark Sykes || FO 424/213, s. 105–108 || Kürt aşiretleri listesi. Section F (Anadolu): Tirikan 100 aile ("Ankara'nın 24 mil batısında"), Zirikanli 500, Janbekli 5.000; Section D (doğu): "Rashwan: 70 families. Nomads."
|}
<ref name="fo424">Foreign Office, ''Confidential Print'', FO 424/106 (Ocak–Haziran 1880), 123 (Temmuz–Aralık 1881), 132 (1882), 184 (Ekim–Aralık 1895), 191 (1897), 213 (Temmuz–Aralık 1907); taranmış ciltler: [https://archive.org/details/turkey-1841-1957 "Foreign Office: Confidential Print Turkey 1841–1957", archive.org]; katalog kayıtları: [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C3024824 TNA Discovery] (erişim 17.10.2026). Alıntılar sayfa görüntülerinden okunmuştur.</ref>

=== Değerlendirme ===
* '''Fontana 1895''' Orta Anadolu Kürtleri için bulunan en somut İngiliz verisidir. "5.000 men" bir nüfus değil, erkek ya da silah taşıyabilen erkek tahminidir. Sykes'ın aile rakamlarıyla toplanamaz. Rapor Ermeni olayları sırasında, Kürtleri Hristiyan nüfus için "doğal bir kaygı sebebi" olarak anar; Kürtleri güvenlik açısından ele alır. {{Güvenilirlik|kesin}}
* Fontana'nın aşiret adları için önerilen eşleştirmeler: "Chibizinli" = [[Şêxbizinî|Şeyhbızınlı]], "Terkinli" = Tirkanlı, "Chelikianli" = Çelikanlı. Ortadaki adın okunuşu da belirsizdir. Bu eşleştirmeler '''hipotezdir'''; asıl el yazısı nüsha FO 195/1884'te aranmalıdır. {{Güvenilirlik|hipotez}}
* '''Wilson 1881'''in "Most of the Kurds are Kizilbash" cümlesi İzmir–Sivas güzergâhının bütünü için yazılmıştır, Haymana'ya özgü değildir. Haymana Kürtlerinin mezhebi için kanıt olarak kullanılmamalıdır.
* '''Wilson'ın Adana gözlemi''', Haymana Kürtlerinin bir kısmının Çukurova'da kışladığını gösteren çağdaş bir kayıttır. [[Georges Perrot'ya Göre Haymana Kürtleri|Perrot 1865]]'in yayla–kışla anlatısıyla birlikte okunmalıdır. {{Güvenilirlik|kesin}}
* '''Konya''': Stewart'ın 1879 raporunda ve 1895–96 Keun yazışmalarında Kürtler geçmez. Raporun nüfus tablosu (s. 136–137) Esbkeşan kazası için 5.846, Koçhisar nahiyesi için 1.378 Müslüman verir, ama baskı eğik olduğu için rakamlar aslından doğrulanmalıdır. Konya Kürtleri hakkında İngiliz anlatısı bulunamadı. {{Güvenilirlik|arşiv}}
* '''Rişvan''': Trotter 1880 ana yurtta "Rishwan" yazar. Sykes'ın "Rashwan 70 aile" kaydı doğu kuşağındadır. Sykes Orta Anadolu'da "Omaranli 800 aile" kaydeder, ama onu Rişvan'a bağlamaz (bkz. [[Mark Sykes'ın Ömeranlı kaydı]]). Orta Anadolu Rişvanları FO 424'ün 1878–1907 ciltlerinde bulunamadı.
* '''Ankara ve ekonomi''': Suat Dede, İngiliz konsolosluk kayıtlarına göre Ankara ihracatının 1884'te 295.000 £, 1887'de 521.000 £ olduğunu yazar.<ref name="dede">Suat Dede, ''From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rışvan Tribe (1830-1932)'', yüksek lisans tezi, Bilkent Üniversitesi, 2011 (K01), s. 31; dayanağı: Aydın vd., ''Küçük Asya'nın Bin Yüzü: Ankara'' (2005), s. 230–234. FO kodu verilmez.</ref> Rakamın FO dayanağı görülmedi. Dede artışı 1892 demiryoluna bağlar, ama 1887 rakamı hattan öncedir. {{Güvenilirlik|arşiv}}

== Konsolos olmayan İngiliz kaynakları ==
Bizim kaynaklarımızda ve Bîrnebûn'da "İngiliz raporu" diye anılan metinlerin çoğu konsolosluk raporu değildir:
{| class="wikitable"
! Yazar !! Statü !! Tarih !! Orta Anadolu için içerik !! Sorun
|-
| W. J. Hamilton || jeolog-gezgin || gezi 1836–37, yayın 1842 || 11 Temmuz 1837: büyük bir Kürt kabilesi kışı Paşadağı'nda (Koçhisar'ın kuzeyi) geçirir || ''Bîrnebûn'' 7, s. 76'da yıl "1937" basılmış; aşiret adı yok
|-
| W. F. Ainsworth || gezgin || gezi 1838–39, yayın 1842 || Hütteroth'un özetine göre Haymana'nın güneyindeki "Cihanbeyli ve Reşvan" aşiretleri ilkbaharda Kızılcahamam'a kadar göçer || "Reşvan" adının Ainsworth'ün kendi metninde geçip geçmediği doğrulanmalı
|-
| F. Burnaby || subay-gezgin || 1876 || Haymana göçebeleri vergiden kaçabiliyor; 1873–75 kıtlığı Kürtleri "sefil yoksulluğa" düşürdü || Wikide daha önce kullanılmamıştı; Mikaila köy kitabındaki "%60 kayıp" iddiası Burnaby'ye sayfa verilmeden yüklenir
|-
| W. M. Ramsay || arkeolog || 1883, 1886/1889, 1890 || Haymana Kürtleri "1880'e kadar vergi vermedi"; bazı gruplar "Konya'ya 14 saat" uzaklığa kadar yayılmış || Bir gezi gözlemidir, arşiv belgesi değildir
|-
| Mark Sykes || büyükelçilik ataşesi || 1907 (FO 424/213), yayın 1908 (''JRAI'' 38) || Section F listesi (Omaranli 800, Janbekli 5.000, Zirikanli 500 aile vb.) || Bîrnebûn aktarımlarında rakam ve yer hataları
|-
| E. W. C. Noel || siyasî subay || 1919 || "Report on the Reshwan": Malatya–Adıyaman Reşwanları 4.082 aile/123 köy (boy tablosunda 4.415/109); "üç-dört yüzyıl önce" bir kol Haymana ovasında kaldı; Zirukan'ın "20 tents in Karaman" || 20. yüzyıl; Haymana bilgisi reislerin anlatısı
|}
Kaynaklar: Hamilton ve Ramsay için ''Bîrnebûn'' 7 (1999), s. 76 ve 15 (2002), s. 81–84;<ref name="b-gezgin">Şükrü Gülmüş, "Aksaray Kürtlerinin serüveni", ''Bîrnebûn'' 7 (1999), s. 76; Mehmet Bayrak, "İngiliz coğrafya bilgini Ramsay ve Orta Anadolu Kürtleri", ''Bîrnebûn'' 15 (2002), s. 81–84; W.-D. Hütteroth (çev. Nuh Ateş), ''Bîrnebûn'' 9 (2000), s. 17–18, dayanak: Ainsworth 1842, c. I, s. 146.</ref> Burnaby için Dede 2011;<ref>Dede 2011 (K01), s. 74, 82; dayanak: F. Burnaby, ''On Horseback through Asia Minor'' (1877), c. 1, s. 173.</ref> Noel için ''Bîrnebûn'' 17.<ref name="noel">"Report on the Reshwan", Binbaşı E. W. C. Noel, 1919, çev. Hatice Polat, ''Bîrnebûn'' 17 (2002), s. 76–83 (s. 29'un faksimilesi s. 83'te).</ref> Sykes listesi ve Bîrnebûn aktarımları için bkz. [[1844–1845 Aşiret Tahrirleri ve Rişvan Hane Listeleri]].

== Kaynaklarımızdaki kayıtlar ==
Çalışma dosyalarında 53 kayıt çıkarıldı (37 aktarım, 9 doğrulanmalı, 4 hipotez, 3 sözlü). FO 195, FO 78, FO 424, "Parliamentary Papers" ve "Blue Book" terimleri hiçbir metinde geçmez. Cumberbatch, Stewart ya da Fontana gibi konsolos adları da yoktur. Konsolosluğa dayandığı söylenen tek veri Dede'deki ikinci el ihracat rakamıdır. Kayıtların dağılımı: Sykes 8, Noel 7, Ramsay 4, Hamilton ve Ainsworth 4, Burnaby 3, Wilson 2; Fransız, Amerikan ve Rus konsolosluk kayıtları 8 (yalnız bağlam).

== ''Bîrnebûn'''da İngiliz kaynakları ==
94 sayıda "consul*", "Cumberbatch", "Stewart", "Rishwan", "Blue Book" sorguları sıfır sonuç verir. "Konsolos*" (21 sayfa) ve "FO" (14 sayfa) isabetleri modern konsolosluklar, Dersim ya da OCR hatasıdır. Tek FO kodu (''Bîrnebûn'' 39, s. 73: FO 371/5067) 1919–22 tarihlidir ve konu dışıdır. Derginin İngiliz katmanı gezgin, bilim insanı ve subaylardan oluşur. Bulunan hatalar:
* '''Sykes aktarımları''' (''Bîrnebûn'' 4, 1998, s. 8–9): Bereketli 10.000 aile (aslı 1.000), Nasırlı 700 (600), Hacı Benli 200 (300), Hatunoğlu 300 (400). Dr. Mikaîlî (''Bîrnebûn'' 56, s. 55) Nasırlı'yı 60 yazar. Kırşehir, Koçhisar, Bala gibi yer adları ve "Reşvan kolu" nitelemeleri Sykes'ta yoktur, sonradan eklenmiştir.
* '''Sykes'ın yüzyılı''': üç yazıda "19. yüzyıl" yazarı gibi gösterilir; ''Bîrnebûn'' 3, s. 82'de dipnot yılı "1998" basılmıştır.
* '''Noel''': Vahit Duran (''Bîrnebûn'' 6, 1998, s. 16) Reşvanların "1850'lerde" kışı Besni'de, yazı Haymana'da geçirdiğini yazar. Noel'in metninde "üç veya dört yüzyıl önce" denir. ''Bîrnebûn'' 24 (2004), s. 30'da Besni'nin 180 ailesi atlanmış, kalemlerin toplamı 4.082 değil 3.902'dir. Noel'in adı dergide altı ayrı biçimde yazılmıştır.
* '''Atıf hatası''': Dr. Mehmet Özsoy (''Bîrnebûn'' 49, 2011, s. 21) Haymana'daki "Rişvan, Şêxbizinî, Badilli, Terkan, Mikalî" listesini Ramsay'e bağlar. Liste Cuinet'nindir (''Bîrnebûn'' 8, s. 46).

== Arşivler ve erişim ==
* '''FO 424 (Confidential Print)''': archive.org'da ücretsiz tarama ve OCR. OCR'da özel adlar ve tablolar hatalıdır; sayfa görüntüsünden okunmalıdır. Cilt numarası ile dönem birlikte verilmelidir (ör. FO 424/123 "Part V", FO 424/132 "Part IV").<ref name="fo424"/>
* '''FO 195 ve FO 78 (el yazması asıllar)''': yalnız Kew'de, okuyucu kartıyla ya da ücretli kopya siparişiyle. Öncelikli dosyalar:
** FO 195/1239, 1300, 1301, 1363, 1405 (1879–1882, "Military Consuls Anatolia");
** FO 195/1884 (1895, "From Angora, Konia"), 2054 (1899), 2073 (1900);
** FO 78/3129 (1880, Wilson ve Gatheral), 3342 (1881), 4497 (1893, Cumberbatch), 4644A (1895, Fontana), 4938 (1898, Shipley).<ref>The National Archives (Kew), Discovery katalogu, FO 195 ve FO 78 kayıtları, ör. FO 195/1884 = [https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C4234071 C4234071] (erişim 17.10.2026).</ref>
* '''Blue Book'lar''': ''Turkey No. 10 (1879)'', ''No. 23 (1880)'' (Stewart'ın Konya raporunun kısaltılmışı, s. 31–48), ''No. 8 (1881)''. Ücretsiz tam metin bulunamadı; Şaşmaz'ın dipnotlarından aktarılmıştır.<ref>Musa Şaşmaz, "İngiliz Konsolosu Stewart'ın Konya Vilayetine Dair Genel Raporu (1879)", ''Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi'' 12 (2002), s. 57–98; [https://dergipark.org.tr/en/pub/sutad/article/276996 DergiPark] (erişim 17.10.2026). Sayı numarası bazı bibliyografyalarda 11 diye geçer.</ref>
* Kew katalogunda Kürtlerle ilgili madde düzeyinde dizin yoktur ("Kurds Angora" araması 0 sonuç); dosyaların tek tek taranması gerekir.

== Çelişkiler ==
{| class="wikitable"
! Konu !! Aktarılan !! Doğrusu
|-
| Konya askerî konsolosu || "D. H. Stewart" (Şaşmaz) || J. D. H. (John Donald Hamill) Stewart
|-
| Gatheral'ın Ankara'ya gelişi || 2.6.1879 (Şaşmaz) || Ocak 1879'da zaten Ankara'da
|-
| Cumberbatch || 1880'lerde Ankara'da || 1893'ten itibaren
|-
| Sykes'ın dönemi || 19. yüzyıl gezgini (Bîrnebûn 3, 41, 49) || 1907 raporu, 1908 makalesi
|-
| Noel'in Haymana tarihi || "1850'ler" (Bîrnebûn 6) || "üç veya dört yüzyıl önce" (Noel 1919)
|-
| Haymana aşiret listesi || Ramsay (Bîrnebûn 49) || Cuinet, ''La Turquie d'Asie'' I
|-
| Haymana Kürtlerinin mezhebi || Wilson 1881'e göre Kızılbaş || Wilson'ın cümlesi bütün güzergâh için; Haymana'ya özgü değil
|}

== Açık sorular ve doğrulama listesi ==
# Fontana'nın aşiret adlarının (özellikle "Terkinli") okunuşu: FO 195/1884'teki el yazısı nüsha.
# Konya vice-konsoloslarının (Stewart, Keun ve halefleri) Cihanbeyli/Esbkeşan aşiretleri hakkında yazdıkları: FO 195/1884, 2054, 2073.
# Stewart 1879 raporunun s. 119–135 metninin satır satır okunması ve s. 136–137 nüfus tablosunun aslıyla karşılaştırılması.
# Ainsworth 1842, c. I, s. 136–155: "Reşvan" adı ve Kızılcahamam göçü Ainsworth'ün kendi metninde mi?
# Burnaby 1877, Ramsay 1897/1917 ve Hamilton 1842'nin asılları: Türkçe aktarımlarla karşılaştırma.
# Sykes 1908 ''JRAI'' Section F metni ile FO 424/213 metninin aynı olup olmadığı.
# Dede'nin aktardığı 1884–1887 Ankara ihracat rakamlarının FO dayanağı.
# Doughty-Wylie'nin Konya raporları (1906–1909) ve Gertrude Bell'in notları: 20. yüzyıl başı için ayrı tarama.
# Noel'in "20 tents in Karaman" notundaki Karaman'ın Konya'daki kaza olup olmadığı.

== Ayrıca bakınız ==
* [[Georges Perrot'ya Göre Haymana Kürtleri]]
* [[Rus ve Alman Diplomatik Raporlarında Orta Anadolu Aşiretleri]]
* [[Mark Sykes'ın Ömeranlı kaydı]]
* [[1844–1845 Aşiret Tahrirleri ve Rişvan Hane Listeleri]]
* [[1873–1875 Orta Anadolu Kıtlığı ve Kürt Aşiretleri]]
* [[Orta Anadolu Kürtleri için Osmanlı Arşivi (BOA) Fon Rehberi]]
* [[Haymana Kürtleri]] · [[Cihanbeyli Kürtleri]] · [[Rişvan Aşireti]] · [[Şêxbizinî]] · [[Karagedik]] · [[Çiçekdağı]]
* [[Portal:Orta Anadolu Kürtleri Tarihi]]

== Kaynakça ==
<references />

{{Navbox Orta Anadolu Kürtleri Tarihi}}

[[Kategori:Orta Anadolu Kürtleri]]
[[Kategori:Haymana Kürtleri]]
[[Kategori:Cihanbeyli]]
[[Kategori:Rişvan Aşireti]]
[[Kategori:Bîrnebûn]]
[[Kategori:Akademik Kaynak Özetleri]]
[[Kategori:Osmanlı Döneminde Kürtler]]
[[Kategori:Osmanlı Dönemi Orta Anadolu]]