Rişvanların Yerleşik Nüfusla İlişkileri
Rişvanların Yerleşik Nüfusla İlişkileri
Tanım
Rişvanların yerleşik nüfusla ilişkileri, Suat Dede’nin tezinde nomad toplulukların hem iskân öncesi hem iskân sonrası dönemde yerleşik halkla kurduğu gergin, müzakereye açık ve zamanla değişen ilişkileri ifade eder.[1]
Gerginliğin Kaynakları
Teze göre arşiv belgeleri, yerleşik halkın nomad topluluklar hakkında çok sayıda şikâyet ürettiğini gösterir.[1] Malların yağmalanması, hayvanların alınması ve taşınabilir eşyaların çalınması gibi olaylar, yerleşik halkın Rişvanlar ve başka aşiretler hakkında olumsuz bir izlenim geliştirmesine yol açmıştır.[1]
Şikâyet Listeleri
Dede, Bozok bölgesindeki Rişvanlarla birlikte Okçıyanlı, Terkanlu, Belkanlu, Siganlu, Atmanlu, Mahyanlu ve Heciyanlu Kürtlerinin yerel halktan aldıkları malların listelendiğini belirtir.[1] Bu listede kısrak, tay, at, deve, silah, nakit para ve paçavra gibi kolay taşınabilir mallar yer alır.[1]
Karşılıklı Mesafe
Dede’ye göre yerleşik halkın nomadlara dair çekinceleri yerleşimden sonra da uzun süre devam etmiştir.[1] Yozgat örneğinde köylülerin nomadlarla komşu olmak istememesi, bu güvensizliğin yalnızca geçici bir şikâyet dili olmadığını gösterir.[2]
Haymana’daki İç Gerilimler
Tez, Haymana bölgesinde yalnızca yerleşikler ile yeni gelenler arasında değil, farklı aşiret ve cemaatler arasında da yerleşim yeri üzerinden gerilimler yaşanabildiğini kaydeder.[2] Necati Kanoğlu’ndan aktarılan anlatıya göre, Terkanlıların bölgeye topluca yerleşmesine başka Kürt topluluklar karşı çıkmış, hatta bunu engellemek için rüşvet teklif edildiği söylenmiştir.[2]
Değerlendirme
Rişvanların yerleşik nüfusla ilişkileri, yalnızca ekonomik anlaşmazlıklar değil, güven, komşuluk, siyasal nüfuz ve yerleşim alanı paylaşımı sorunlarını da içerir. Bu nedenle ilişkiyi tek yönlü uyum veya tek yönlü çatışma olarak özetlemek yetersiz kalır.[1]
Ayrıca Bakınız
- Rişvanlarda Toplumsal Uyum ve Yerel İlişkiler
- Rişvanların Haymana’ya Yerleşimi
- Rişvanlarda Akrabalık Bağları
Dipnotlar
Kaynakça
- Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rişvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, Bilkent University, 2011.