Rişvanlarda Eğitim ve Okuryazarlık
Rişvanlarda Eğitim ve Okuryazarlık
Tanım
Rişvanlarda eğitim ve okuryazarlık, Suat Dede’nin tezinde sedanterleşme süreciyle birlikte değişen eğitim algısı ve düşük okuryazarlık oranı üzerinden ele alınan başlıktır.[1]
Eğitime Erişim Sorunu
Dede’ye göre nomad toplulukların şehir hayatının sunduğu eğitim imkânlarına erişimi son derece sınırlıydı.[1] Bu sınırlılık, yalnızca okul eksikliğinden değil, konargöçer yaşam tarzının yapısal koşullarından da kaynaklanıyordu.
Sedanterleşme ile Değişen Bakış
Tez, yerleşik hayata geçişle birlikte eğitime bakışın da değişmeye başladığını belirtir.[1] Ancak bu değişim doğrusal değildir; bazı topluluklarda eğitimli olmanın aşiret içinde alay konusu olabileceği düşüncesi sürmüştür.[2]
Kurd Süleyman Anlatısı
Seyyah Kandemir’in 1932’de bir Rişvan mensubu olan Kurd Süleyman ile yaptığı konuşma, tezde bu konuda önemli bir örnek olarak kullanılır.[2] Anlatıya göre eğitim doğrudan mahkûm edilmez; fakat eğitim gören kişinin aşiret içinde alaya alınabileceği korkusu vardır.[2]
Okuryazarlık ve Toplumsal Değişim
Dede, Rişvan topluluklarında okuryazarlık oranının düşük olduğunu belirtir.[2] Buna karşılık aile içi yakın evliliklerin azalması gibi bazı toplumsal değişimler, okuryazarlık düzeyindeki yükselişle birlikte ilişkilendirilir.[1]
Değerlendirme
Rişvanlarda eğitim ve okuryazarlık meselesi, sedanterleşmenin yalnızca toprak ve köy düzeni değil, zihniyet ve toplumsal prestij ölçülerini de dönüştüren bir süreç olduğunu gösterir.[1]
Ayrıca Bakınız
- Rişvanlarda Konargöçer Kültürün Sürekliliği
- Rişvanlarda Kadınların Toplumsal Konumu
- Suat Dede Tezinde Sözlü Tarih Yöntemi
Dipnotlar
Kaynakça
- Suat Dede, From Nomadism to Sedentary Life in Central Anatolia: The Case of Rişvan Tribe (1830–1932), yüksek lisans tezi, Bilkent University, 2011.