Ali Çiftçi
Ali Çiftçi (Elî Çîftçî)
Ali Çiftçi (Kürtçe: Elî Çîftçî), Orta Anadolu Kürtleri arasında yer alan Kulu yöresi kökenli öncü kuşak içinde anılan; İsveç’te Kürt diasporasının kültürel kurumlarının kuruluşunda etkili olmuş yayıncı, matbaacı ve kültürel örgütçüdür. Hakkındaki bilgiler, Bîrnebûn dergisinin Hejmar 31, Havîn 2006 sayısında yayımlanan ve Rohat Alakom’a atfedilen “40 Saliya Kurdên Anatoliyê li Swêdê” başlıklı metne dayanmaktadır (s. 15–16).
Köken ve Aile
Kaynak metinde Ali Çiftçi’nin, Anadolu’nun iç kesimlerinden (özellikle Kulu yöresi) gelen bir Kürt aile çevresinden çıktığı belirtilir. Metin, onu İsveç’teki Kürt diasporasının kültürel kurumlarını kuran öncü kuşak içinde adı açıkça geçen bir aydın ve kurum kurucusu olarak konumlandırır.
Metinde yayınevi sahipliğine ilişkin vurgu şu şekilde aktarılır:
“Xweyê vê weşanxaneyê jî çawa tê zanîn kurdekî Anatoliya Navîn, Elî Çîftçî ye.”
Bu pasaj, söz konusu yayınevinin sahibinin “Orta Anadolu Kürtlerinden Elî Çîftçî” olduğunu açıkça ifade eder.
Kardeşi
Metne göre Ali Çiftçi’nin büyük kardeşi Mecît Çîftçî (Türkçe yazımıyla Mecit Çiftçi), uzun yıllar kardeşiyle birlikte aynı yayınevi/matbaa çevresinde çalışmıştır. Dergide bu emek ve süreklilik şu biçimde dile getirilir:
“Birayê Elî Çîftçî yê mezin Mecît Çîftçî ev 15 salan zêdetir e tek-tenê di nav kaxiz û dengê maşînên vê çapxanê de jîyana xwe derbas kiriye.”
Bu ifade, Mecît Çîftçî’nin 15 yıldan fazla bir süre matbaanın “kâğıt ve makine sesleri” arasında emek verdiğini belirtir.
Kültürel Faaliyetleri ve Kurumsal Rolü
Kaynağa göre Ali Çiftçi, Weşanxaneya Apec (Türkçe anlamıyla: Apec Yayınevi ve Matbaası)’nın kurucusudur. Metinde yayınevinin İsveç’te 1988 yılında kurulduğu ve bugüne kadar yaklaşık 300 kitap yayımladığı belirtilir:
“Weşanxana Apec di sala 1988an de saz bûye. Heta niha qasî 300 pirtûk ji aliyê Apecê de hatine weşandin.”
Bu çerçevede Weşanxaneya Apec; Kürtçe üretimin yanı sıra İsveççe ve Türkçe yayınlar da yapan, diaspora içindeki yüksek üretim kapasitesiyle öne çıkan bir yayınevi/matbaa olarak sunulur. Metin, Ali Çiftçi’nin kimliğini hem yayıncı hem de matbaacı yönleriyle vurgular ve Weşanxaneya Apec’in kuruluşunu Orta Anadolu Kürtleri için kültürel bilinçlenme bakımından önemli bir eşik olarak değerlendirir.
Toplumsal Bağlam
Kaynak metinde, Weşanxaneya Apec’in ortaya çıkışı, kurumsal ve toplumsal örgütlenme bağlamı içinde ele alınır. Özellikle Weqfa Kurdên Anatoliya Navîn (Türkçe anlamıyla: Orta Anadolu Kürtleri Vakfı) ile ilişkili bir kültürel gelişim hattı içinde değerlendirilir.
Metinde bu bağlam şöyle ifade edilir:
“Yek ji van pêşketinên çandî, sazkirina Weşanxana Apecê ye.”
Bu cümle, “kültürel ilerlemelerden birinin Weşanxaneya Apec’in kuruluşu” olduğunu belirtir ve yayınevinin diaspora içi kurumsallaşmada sembolik bir ağırlık taşıdığına işaret eder.
Bîrnebûn ile İlişkisi ve Yayıncılıkta Önemi
Ali Çiftçi’nin adı, sadece Weşanxaneya Apec ile değil, aynı zamanda Bîrnebûn dergisiyle kurumsal düzeyde de ilişkilendirilir. Derginin künyesinde yer alan “Ansvarig utgivare” (Türkçe anlamıyla: Sorumlu yayıncı) ifadesinin yanında Ali Çiftçi’nin adı geçtiği belirtilir.
Bu kayıt, onun İsveç’te Kürt basını ve kültürel üretim alanında kurumsal bir merkezileşmeye katkı sağlayan entelektüel bir odak olarak konumlandığını göstermektedir.
Özet
| Bilgi Alanı | İçerik |
|---|---|
| Adı | Elî Çîftçî (Türkçe: Ali Çiftçi) |
| Köken | Orta Anadolu Kürtleri; Kulu yöresi |
| İsveç’e gidiş | 1970’ler (kaynak metinde tam tarih verilmemiş) |
| Görev / Meslek | Yayıncı, matbaacı, kültürel örgütçü |
| Kurum | Weşanxaneya Apec (Türkçe: Apec Yayınevi ve Matbaası) |
| Kuruluş yılı | 1988 |
| Yayın üretimi | Yaklaşık 300 kitap |
| Kardeşi | Mecît Çîftçî (Türkçe: Mecit Çiftçi) |
| Dergi rolü | Bîrnebûn: Sorumlu yayıncı (Ansvarig utgivare) |
| Kaynak | Bîrnebûn 31 (2006), s. 15–16 |
Sonuç
Kaynak metnin sunduğu çerçeveye göre Ali Çiftçi (Elî Çîftçî), Orta Anadolu Kürtlerinin İsveç’teki kültürel uyanışının ve kurumsallaşmasının önemli aktörlerinden biridir. Weşanxaneya Apec’in (1988) kuruluşu, diasporada dil, kültür ve hafıza üretiminin sürekliliğini sağlayan bir kurumsal zemin olarak sunulur. Ayrıca Bîrnebûn’daki Sorumlu yayıncı kaydı, onun bu alandaki kurucu ve taşıyıcı rolünü pekiştirir.