Afirandina Sitîl û Tarzên Nû
Afirandina Sitîl û Tarzên Nû
Mûzîka Kurdî, 20. yüzyılda yalnızca folklor, dengbêjî ve dini beyit formlarıyla sınırlı kalmamış; yeni bir estetik ve içerik alanına yönelmiştir. Helbest (şiir) ile müzik birleşmiş, çağın toplumsal ve siyasal koşullarına uygun yeni sitîl ve tarzlar ortaya çıkmıştır.
Başlangıçta dini müzik ve halk müziğinin etkisiyle gelişen bu yeni yönelim, zamanla birçok sanatçının yaratıcı katkılarıyla özgün formlar kazanmıştır.
Yeni içerik ve temalar
Bu dönemde:
- Kürdistan’ın parçalanmışlığı
- İşgal ve baskı koşulları
- Direniş ve serhildanler
- Yurt sevgisi ve özgürlük arzusu
şiir ve müziğin temel ilham kaynakları olmuştur. Yeni şarkılarda Kürdistan’ın tarihi, toplumsal gerçeklikler ve politik içerikler dile getirilmiş; bu durum Kürt müziğinde hem yeni bir içerik hem de modern bir estetik anlayışın doğmasına yol açmıştır.
Bu sürecin önde gelen isimleri arasında:
yer almaktadır.
---
Rola Radyoya Erîvan, Bexda û Tehranê
Radyo Erîvan, Radyo Bağdat ve Radyo Tahran, Kürt müziğinin gelişimi ve arşivlenmesinde belirleyici rol oynamıştır.
Bu radyolar aracılığıyla birçok sanatçı ve dengbêj sesini geniş kitlelere ulaştırmıştır. Bunlar arasında:
- Kawis Axa
- Mihemed Arifê Cizîrî
- Meryem Xan
- Hesen Cizîrî
- Hesen Zîrek
- Aram Tigran
- Şakiro
- Qerebetê Xaco
- Eyşe Şan
- Tehsîn Taha
- Îsa Berwarî
ve birçok diğer sanatçı bulunmaktadır.
Bu radyolar, Kürt şarkılarının kayıt altına alındığı ve arşivlendiği ilk kurumsal merkezler olmuştur. Ayrıca ulusal bilinç ve Kürt kimliği duygusunun güçlenmesinde de olumlu bir rol oynamışlardır.
Modern Kürt müziği için bu radyolar adeta ilk okullar niteliğindedir. Mihemed Şêxo, Hesen Zîrek ve Aram Tigran gibi sanatçılar çağdaş Kürt müziğinde ekol oluşturmuş; yeni sitillerin gelişimine yön vermiştir.
Özellikle Mihemed Şêxo ve Aram Tigran, modern şiir ve müziğin en güçlü kaynakları arasında yer almıştır. Günümüzde Kürt müziği icra eden birçok sanatçı, doğrudan ya da dolaylı biçimde onların etkisini taşımaktadır.